آثار‌مرکز‌تحقیقـــات‌زن‌وخانـــواده


دوماهنامه علمیٰ فرهنگی و اجتماعی حوراء
دفتر مطالعات و تحقیقات زنان
شماره: 43 / 1391
سردبیر:
مدیر هنری: طراح جلد:
ویراستار: عکاس:
نشانی: تهران-بلوار کشاورز-خیابان نادری-کوچه حجت دوست-پلاک56-طبقه سوم
تلفن: 02188983028ایمیل: hora@awrc.ir
سخن نخست
نگاه ویژه/درباره تفکیک فضاهای آموزشی
دیدگاه/آموزش و جنسیت در کشورهای اروپایی
اشتغال زنان و تربیت فرزند
گفتگو/حجت الاسلام حسین بستان: سیستم آموزشی مان را با اهداف و ارزش های خودمان می سنجیم
دکتر سعید معیدفر: قبل از تصمیم گیری نیاز به اقناع عمومی داریم
گزارش/گزارش همایش تداخل اشتغال و تربیت در هامبورگ آلمان
گزارش هم اندیشی اقتصاد و جنسیت
گزارش هم اندیشی الهیات جنسیتی
ترجمه/نظریه های گفتمان به مثابه نظریه های جنسیت
واژه نامه/آموزش تک جنسیتی
کتاب/مسئله حجاب در جمهوری اسلامی
مسئله حجاب در غرب

معرفي کتاب
مسأله حجاب در غرب؛ بررسي حقوقي- جامعه‌شناختي 
نويسنده: دکتر علي غلامي
ناشر: دانشگاه امام صادق (ع) و پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
چاپ اول: 1391
شمارگان: 1500 نسخه
تعداد صفحات:400 صفحه
قيمت: 110/000 ريال

پوشش و حجاب که ابتدائا بايد در يک بررسي رويکردشناختي به تصور مردم و نظام‌هاي غربي از آن پرداخت، پديده‌اي چند بعدي است که از سويي مقوله‌اي ديني، اخلاقي و معرفتي و از سوي ديگر پديده‌اي اجتماعي، فرهنگي، سياسي و حقوقي است. ابعاد مختلف اين پديده آن‌چنان در هم تنيده‌اند که نمي‌توان بدون توجه به ابعاد باطني، مباني اعتقادي و ايدئولوژي مذهبي، نسبت به ابعاد و آثار اجتماعي آن به مطالعه پرداخت، لذا ضرورت دارد که براي تبيين دقيق دلايل رساننده جوامع غربي به نوع حجاب رايج در آنها بحث را از دو منظر به صورت همزمان مورد بررسي قرار داد؛ اول منظر جامعه‌شناختي و دوم منظر تاريخي.
کتاب حاضر، حجاب را از منظر حقوقي- جامعه‌شناختي مورد بررسي قرار داده است. نويسنده در مقدمه کتاب مي‌نويسد: از منظر جامعه‌شناختي بايد کليه عوامل اجتماعي اثرگذار بر اين پديده را ابتدا احصاء و سپس ميزان و نوع اثرگذاري هر کدام از آنها را بر مسئله حجاب تعيين نمود.
در اين منظر توجه به عواملي همچون دين، تعاملات اجتماعي،‌مکاتب و نظريات مختلف خصوصا در حوزه علوم انساني و روابط اجتماعي انقلاب و رشد صنعتي، تحرکات اقتصادي،‌جنگ‌هاي جهاني و ... ضروري است.
نويسنده همچنين در مقدمه کتاب،‌ پس از طبقه‌بندي کتاب‌هايي که در موضوع حجاب نوشته شده‌اند تلاش کرده است موضوع را از منظر جامعه‌شناختي و ناظر به مصاديق و مباني موجود در غرب خصوصاً در سده‌هاي اخير مورد بررسي قرار دهد. علاوه بر آن به جهت تاريخي، سير تطور موضوع از 1500 سال قبل از ميلاد تا زمان حاضر را مورد تدقيق قرار دهد و در عين حال با اشاره به برخورد قانوني برخي دول غربي با بحث حجاب و پوشش، رفتار آنها مورد نقد و تحليل قرار گيرد.
نويسنده در مقدمه کتاب، به پژوهش‌هايي که در زمينه حجاب انجام شده، اشاره کرده است.
پژوهش‌هايي که بحث حجاب در غرب را به جهت تاريخي مورد بررسي و کنکاش قرار داده‌اند. دسته دوم اثراتي هستند که رويکرد جامعه‌‌شناختي در آنها وجه غالب مي‌باشد و در پي تبيين اثرات گزاره‌هاي جامعه‌اي بر پديده حجاب هستند، دسته سوم مطالعاتي هستند که نقطه ثقل آنها بحث دين و مذهب است و دسته چهارم هم کتبي هستند که مبناي فلسفي و ريشه حجاب و مباحث زنان را مورد اشاره قرار مي‌دهند.
به نظر نويسنده در بررسي پديده حجاب بايد همه جوانب آن مورد توجه قرار گيرد، تا نتيجه دقيق و کاملي به دست آيد،‌ با توجه به مطالعات و تحقيقات انجام‌شده در مورد پديده حجاب در غرب به نظر مي‌رسد چند نوع نگاه به اين موضوع و يا به عبارتي چند مبناي نظري در بررسي بحث حجاب در غرب وجود دارد که در اين کتاب به آن پرداخته شده است.
مباني مربوط به اين موضوع به طور خلاصه عبارتند از:
1- مبناي جامعه‌شناختي حجاب:
در مبناي جامعه‌شناختي که مبناي نظري تحليل مسئله حجاب با توجه به آثار مثبت يا منفي اجتماعي آن مطرح شده است و در اين قسمت به نظرات «وندي شيلت» صاحب کتاب «بازگشت به عفاف» و استاد شهيد مرتضي مطهري در کتاب‌هاي «اخلاق جنسي در اسلام و غرب»، «نظام حقوق زن در اسلام» و «مسئله حجاب» پرداخته شده است.
2- مبناي فطري يا طبيعت‌گروانه در تحليل پديده حجاب
که در آن ضرورت حجاب بر پايه ريشه‌هاي فطري و طبيعي مورد بررسي قرار گرفته است و به آثار کساني چون «ژان‌ژاک روسو» در کتاب «اميل» اشاره شده است.
3- مبناي روان‌شناختي که سردمدار و انديشمند اصلي آن «زيگموند فرويد» است. در اين مبنا گزاره‌هاي رواني به عنوان اولويت و نقطه ثقل مدنظر قرار گرفته است.
4- مبناي رويکردشناختي که در آن وجه غالب بحث ريشه اين پديده و تحليل آن بر مبناي عوامل ايجادکننده حجاب است. «دوو» يکي از انديشمنداني است که در اين حوزه يعني حوزه رويکردشناختي حجاب را وجه تمايز زنان آزاد و برده مي‌داند و آن را از علامت‌هاي تفاوت‌ طبقاتي در گذشته مي‌داند.
5-مبناي ديني که در اين تحليل، آموزه‌هاي يهود و مسيحيت به عنوان اديان موجود در غرب مورد توجه قرار گرفته است.
6- مبناي نظري مختار، آخرين مبنايي است که در اين کتاب مورد بررسي قرار گرفته است. در اين قسمت يک مبنا و چارچوب نظري تلفيقي از اشتراکات چارچوب‌هاي پيش گفته در عين احتراز از نقاط افتراق و تعارض آنها با هم مورد بحث قرار گرفته است. رويکرد اصلي در تبيين مسئله حجاب در اين کتاب،‌ رويکرد جامعه‌شناختي است که در آن عوامل  گزاره‌هاي متعدد اجتماعي اثرگذار بر مسئله حجاب اعم از عوامل اساسي و مهم مثل دين، جنبش‌هاي اجتماعي، تمدن‌هاي گوناگون، نظام‌هاي سياسي، مواضع فرهنگي و اقتصادي کلان و عوامل فرعي و جزيي‌تر همچون تبليغات، رسانه‌ها، ‌مدسازي،‌مراکز فساد و تأثير و تآثر آن بر اين مسئله تبيين شده است و سعي شده است از انحصار مبناي نظري در ابعاد خاص همچون نگاه تاريخ تمدني، فلسفي، ‌روان‌شناسي خودداري شود.
پس از مقدمه مذکور، به معرفي اجمالي کتاب مي‌پردازيم:
اين کتاب در چهار فصل تدوين شده است. در فصل اول که تحت عنوان مفهوم،‌ چرايي و سيير تطور حجاب نام‌گذاري شده است، ابتدا مفهوم حجاب تبيين ‌گردبده و سپس مفهوم شرعي حجاب تشريح شده است و آنگاه سير تطور حجاب که عمده بحث اين فصل مي‌باشد،‌ آغاز مي‌گردد.
ابتدا سير تطور بحث در غرب در چهار بازه زماني 1500 ق.م. تا 5 م.، دوره قرون وسطي (قرون 5.م تا 15م.)، پس از رنسانس (قرون 15م. تا 20م.) و دوره معاصر (قرن 20م. تاکنون) مورد تحليل قرار گرفته است و پس از آن سير موضوع در ساير اديان و در ميان بقيه ملل تبيين مي‌شود و نهايتا ريشه‌ها و فلسفه حجاب بررسي مي‌گردد.
در فصل دوم که عنوان دلايل رويگرداني از حجاب و مخالفت با آن در غرب براي آن انتخاب شده است، در سه حوزه شناختي،‌گرايشي و رفتاري عوامل منفي ضد حجاب مورد تحليل و بررسي قرار گرفته است.
در فصل سوم که در نقطه مقابل فصل دوم، ‌با عنوان دلايل اقبال به حجاب در غرب نام دارد، در سه حوزه پيش‌گفته، کليه عوامل رساننده مردم در غرب به حجاب و به سوي آن مورد طرح و تبيين قرار ‌گرفته است.
در فصل چهارم که آخرين فصل اين نوشتار است، ابتدا عملکردهاي قانوني برخي کشورهاي غربي و در رأس آن فرانسه عليه حجاب توضيح داده شده و در ادامه، اين روند قانوني و امنيتي با استفاده از مباني خود آنها و مباني حقوق بشري، عقلي و فطري مورد نقد و بررسي قرار گرفته است.

پژوهشکده زن و خانواده با هدف تبیین دیدگاه نظام‌مند دین پیرامون مسائل زن و خانواده، تعمیق پژوهش‌ها و کارشناسی‌های دینی و پاسخ‌گویی به نیازهای تئوریک و دفاع از مرزهای اعتقادی در این حوزه توسط مرکز مدیریت حوزه های علمیه خواهران در سال 1377 تاسیس گردید. ادامه ...
نشـانی‌مرکز‌قـم:بلوار الغدیر ، کوچه 10 ،پلاک5 پژوهشکده زن و خانواده
تلفـن: 58-32603357 (۰۲۵)
فکس: 32602879 (۰۲۵)
سامانه‌پیامکی: 1۰۰۰2532907610
نشـانی‌دفترتهــران: بلوارکشاورز،خیابان نادری،ک حجت‌دوست،پ ۵۶
تلفـــــــــــــــــــــــــــــــــن: ۴ ۴ ۹ ۳ ۸ ۹ ۸ ۸   (۱ ۲ ۰)
عضویت در خبرنامه
کلیه حقوق و امتیازات متعلق به پژوهشکده زن و خانواده می باشد.
Wrc.ir © 1380 - 1397