ورود
عضویت
همایشها و نشست های تخصصی
عنوان نشست‌ تخصصي جامعه، نظام اسلامی و مدیریت مطالبات زنان 2
زمان برگزاری 1387/07/10
مکان برگزاری تهران ، خیابان ولیعصر ، بالاتر از پارک ساعی ، کوی ساعی دوم، سالن اجتماعات فرهنگسراي بانو

نشست‌هاي سالانه مرکز تحقیقات زن و خانواده ، با حضور برخی اعضای فراکسیون بانوان مجلس شورای اسلامی، مسئولان نهادهای علمی و تخصصی، معاونان و مسئولان دفاتر امور بانوان، نهادها و دستگاه‌های فرهنگی- اجرایی، مدیران پژوهش و پژوهشگران مراکز علمی  در فرهنگسرای بانو برگزار شد. حجت‌الاسلام زیبایی نژاد، مسئول مرکز تحقیقات زن و خانواده ، در نشست اول به طرح موضوع «جامعه، نظام اسلامی و مدیریت مطالبات زنان» پرداخت و سپس میزگردی، با حضور خانم دکتر الهیان، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی؛ خانم آیت اللهی،  عضو شورای فرهنگی- اجتماعی زنان، و خانم علاسوند، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات زن و خانواده برگزار گرديد.

گزارش خبری

متن کامل


 حجت‌الاسلام والمسلمين زیبایی‌ن‍‍ژاد
در ابتداي این نشست خاطر نشان كرد: به نظر می‌رسد براي بررسی این موضوع بايد به این پرسش پاسخ دهيم که چرا گاهي حرکت‌هایی تحت عنوان «جنبش زنان» در کشور، برای جریان اصول‌گرا و مدیریتی نظام، پر هزينه است، و اين حركت‌ها پیشاهنگ جنبش‌های قومی، محلی، دانشجویی و صنفی قرار مي‌گيرد.
وی براي اثبات پر هزینه بودن حرکت جنبش زنان در كشور، به قراین زیر اشاره کرد:
1-    جریان روشنفکری که در کشور ما با جریان مذهبي، و در همه جهان با سنت معارض است، و در حالت عادی نيز چندان سیاسی نیست،  در حوزه مسائل زنان با جريان‌هاي معارض نظام پیوند خورده، و با آنان همسو می‌شود.
2-    سران این جنبش‌ها چه در داخل و چه خارج از کشور، معتقدند جنبش زنان مي‌تواند نماينده جنبش‌های دیگر باشد و اگر تقویت شود زمینه‌ای برای مطالبات اقشار دیگر نيز خواهد بود.
3-    نزدیک شدن جنبش زنان به توده‌ها در دو سال اخیر‌، یکی دیگر از قراین این پیش فرض است. پيش از آن جنبش زنان جریاني نخبه‌گرا بود، اما اکنون با توده‌ها تعامل دارد.
4-    اعضای جنبش‌های زنان در مقالات و مصاحبه‌های خود، درباره آينده حركتشان جسورانه و امیدوارانه سخن مي‌گويند و گاهی ادعا مي‌كنند نمی‌توان جلوی حرکت اين جنبش‌ها را گرفت.
حجت‌الاسلام زیبایی‌نژاد خاطر نشان كرد: در بررسی علل این امر، بايد به سه سؤال ذیل پاسخ داد:
1- مسائل جامعة زنان چیست و چه چیز آنان را مستعد مي‌كند تا با جریان‌هاي جنبش زنان همسو شوند؟
2- ماهیت عملکرد جریان اصول‌گرا و مدیریتی نظام چیست؟
3- كدام ویژگی در عملکرد جنبش زنان، موجب موفقيت آنان شده است؟
وی در بررسی مسائل جامعة زنان گفت: مشكلات جامعه زنان گاه در نیازهای واقعی آنان ريشه دارد که به آنها پرداخته نشده است و گاه این نیازها منشأ واقعی ندارند، تغییر نظام ارزشی در جامعه، مطالبات و احساس جدیدی را برای آنان ایجاد کرده است؛ مسئول دفتر مطالعات و تحقيقات زنان با اشاره به اينكه جامعة زنان میان این دو نوع نیاز تفکیک نکرده و همه را واقعی فرض می‌کند، اظهار داشت: زنان، همة مطالبات خود را بر حق می‌دانند؛ هنگامی‌که يك قشر مطالباتی داشته باشد و احساس کند جریان حاکم، با مطالباتش همسويي ندارد، انتقاد و اعتراض خواهد كرد. از طرف ديگر، اگر احساس کند کسانی هستند که به مطالبات او پاسخ می‌دهند، با آنان احساس هم‌گرایی می‌نمايد؛ و البته گاهی اوقات تنها «احساس نارضایتی»، علت تامه‌اي است براي آنكه زنان جامعه به اين جريان‌ها گرایش پیدا کنند، بدون اینکه آنها را بشناسند و از مختصات کارشان با خبر باشند.
به اعتقاد وي، يكي از دلايل نگاه انتقادي جامعة زنان  به حاكميت، آن است كه نظام حاكم، حركت‌هاي صحيح خود را به شكل قانع‌كننده‌اي براي زنان تبيين نكرده است و از طرف ديگر، گاهي اوقات جامعه زنان به حق مشكلي را احساس مي‌كنند، ولي در تحليل خود به خطا مي‌روند. براي مثال احساس مي‌كنند مشكلاتشان از مسائل حقوقي ناشي شده است در حالي‌كه علت مشكلاتشان مسائل ديگري است.
نویسندة کتاب «درآمدی بر نظام شخصیت زن در اسلام» در خصوص ماهیت عملکرد جریان اصول‌گرا و مدیریتی نظام به نكات ذيل اشاره كرد:
- ترویج مفاهیم و ارزش‌های اومانيستي در جامعه؛ وقتي در عصر سازندگي احساس كرديم كشورمان به توسعه نياز دارد، از الگوهاي توسعه غربي، البته با كمي اصلاحات جزيي استفاده كرديم.  در نتيجه ارزش‌هايي مانند فردگرايي، آزادي به مفهوم غربي و برابري به معناي تشابه در جامعه رواج پيدا كرد.   
- در يك مقطع زماني نگاه كليشه‌اي به مسائل زنان وجود داشت و سيستمي براي رصد كردن نياز هاي واقعي زنان نداشتيم. بنابراين محافل بين المللي مانند سازمان ملل درباره مسائل زنان به ما بخش‌نامه مي‌كردند؛ در مقطعي ديگر مسئولان، مشكلات جامعه زنان را ناديده گرفته، و الويت‌هاي ديگري داشتند. در هر دو نگاه مخاطب احساس مي‌كند حكومت براي برآورده كردن مهم‌ترين نيازهاي او، برنامه‌اي ندارد.
- تاكنون حاكميت ارتباط منطقي و تعريف شده‌اي با نخبگان نداشته است؛ گاهي نخبه‌زده و زماني هم نخبه گريز و عوام زده عمل كرده است.
- جريان اصولگرا كه كه گاهي هم در حاكميت قرار مي‌گيرد، غالباً نقش جريان‌هاي منفعل را بازي مي‌كند؛ به اين معنا كه همواره ديگران را نقد كرده، اما خودش حرف نو و اثباتي براي گفتن ندارد.
- تاكنون در مباحثمان، مناطق ممنوعه ايجاد كرده‌ايم گاهي اوقات سازمان‌ها و نهادهاي حكومتي در آمارهايي كه به نهادهاي كارشناسي مي‌دهند، مانند آمار سن ازدواج يا دختران تنها، ملاحظاتي اعمال مي‌كنند؛ در صورتی که نبايد در حوزه كارشناسي مناطق ممنوعه‌اي لحاظ شود.
- به دليل ضعف كارشناسي، تاكنون تنها مطالبات كساني به گوش مي‌رسد كه زبان دارند؛ براي مثال كسي نيست كه از حقوق خانواده به عنوان يك ساختار غير از اعضايش، دفاع كند، زيرا خانواده لسان ندارد.   
به این ترتیب، زنان احساس نمی‌کنند که قوة فعال جامعه در نظام مدیریت برایشان تلاش می‌کند، و این امر باعث می‌شود کسانی که وانمود می‌کنند دغدغه مسائل زنان را دارند، پرچم‌دار شوند.
رئیس مرکز تحقیقات زن و خانواده براي بررسی ماهیت جنبش زنان، جريان‌هاي فمینیستی را به لحاظ موقعیت و ساختار از اول انقلاب تا کنون به شرح زير تقسيم‌بندي كرد:
از بعد از پیروزی انقلاب تا حدود اواسط دهة 60 با «فمینیسم حاشیه‌ای» مواجه بودیم. در این دوره، جامعه مشغول مسائل انقلاب و جنگ بود و معارضان نظام، فکر می‌کردند حکومت با فعالیت سیاسی به زودی از بین می‌رود. بنابراين مسئله زنان برایشان حاشیه‌ای بود؛ فکر می‌کردند با تغییر نظام سیاسی مسائل زنان هم حل خواهد شد.
از نیمة دهه 60 تا دهة 70 «فمینیسم محفلی» شکل گرفت. در این برهه معارضان نظام در خارج از کشور به این نتیجه رسیدند که برای براندازی نظام باید به جای حرکت سیاسی، حرکتی فرهنگی داشته باشند؛ از طرف ديگر معارضان داخلی و متدینانی که جذب جریانات روشنفکری شده بودند، فعالیت خود را در حوزه زنان آغاز کردند. در این مقطع هنوز تشکل‌های فمینیستی به صورت علنی شکل نگرفته بودند.
 «فمینیسم مطبوعاتی» در دهة 70 ایجاد شد. گروه‌های زیرزمینی و خانگی که قبلاً شکل گرفته بودند، از مطبوعات به عنوان ابزار هماهنگ کنندة خود و کانال ارتباط با فمینیست‌های خارجی استفاده کردند. مخاطب آنان در این دوره، قشر نخبه و تحصیل‌کردة جامعه بود.
 «از اواخر دهة 70 گروه‌های فمینیستی سازمان‌های غیر دولتی را تأسيس کردند. در این برهه، افراد با حیثیت گروهي و تشكيلاتي، چه در داخل و چه درخارج از كشور، حمايت مي‌شدند. در این مقطع  با ایجاد و تقویت NGO ها در داخل، مرکزیت مباحث فمینیستی که قبلاً در خارج از کشور بود، وارد کشور شد. فمینیسم این دوره تشکیلات‌محور و ایدئولوژیک بود.
از سال 1385 تاکنون با «فمینیسم شبکه‌ای» مواجه هستيم. در این دوره نگاه عمل‌گرا جایگزین نگاه ایدئولوژیک شده است و فعالیت‌ها نیز از حیطة گروه خارج شده‌اند. به گفته کنشگران فمینیست، این نوع فمینیسم ساختار افقی دارد؛ به این معنا که هسته‌های هماهنگ کنندة متنوع و متکثر، وظیفة سازماندهی اعتراضات را بر عهده دارند، ولی ساختار هماهنگ کننده از بالا به پایین وجود ندارد. البته به نظر ما این ساختار هماهنگ کننده اکنون به پشت صحنه رفته است؛ ویژگی دیگر فمینیسم شبکه‌ای، انجام دادن عملیات زمانمند و ارتباط چهره به چهره و مردمی است. هدف فمینیسم در این دوره، جذب نیروهای عمومی و بسیج توده‌ای است. به دلیل غیر متمرکز بودن ساختار این جریان، مقابله با آن سخت است.
اکنون مهم‌ترین محور هماهنگی و اتحاد گروه‌های معترض (سیاسی و غیر سیاسی) مانند سلطنت‌طلب‌ها، چپی‌ها، طیف‌های مشارکتی، اصلاح‌طلبی و هنری،  کمپین یک میلیون امضاست که نهادهای بین المللی نیز با اعطای جوایز، از آن حمایت می‌کنند.
 از طرف ديگر تغیير خودباوری وخودآگاهی قشر جوان با ایجاد مطالبات حقوقی جدید و در پس آن مطالبات سیاسی، از اهداف جدید این جنبش است.
حجت‌الاسلام زیبایی نژاد در پايان سخنان خود گفت: ما بايد نقاط ضعف خود و مطالبات زنان را بیشتر بشناسیم و درصدد حل آنها باشیم و مهم‌تر از همه باید در تغییر نظام ارزشی زنان و ایجاد مطالبات جدید برای آنان بکوشیم.
در این نشست همچنين، میزگردی براي تبيين «مدیریت مطالبات زنان» با حضور خانم الهیان، نمایندة مردم تهران در مجلس شورای اسلامی، خانم آیت اللهی، عضو شورای فرهنگی- اجتماعی زنان؛ و خانم علاسوند، عضو هیئت علمی دفتر مطالعات و تحقیقات زنان تشکیل شد.
 ابتدا خانم الهیان با استناد به نظرسنجی‌های صورت گرفته از جامعة زنان در ایام انتخابات مجلس شورای اسلامی گفت: آن چه از این آمار و ارقام استخراج شد، با شعارها و مطالبات نخبگان سنخیت نداشت.
 وی مطالبات زنان را در وهلة اول، مباحث فرهنگی و سپس مسائل خانواده دانست و متذكر شد: گاهي برخي از مسئولان NGOهاي زنان اعتراف مي‌كنند كه در القاي ايده‌هايشان به تودة جامعه شكست خورده‌اند.
 خانم الهيان علت اين مسئله را در بافت اسلامي، معنوي و الهي جامعه دانست و خاطرنشان كرد: «فمينيست‌ها مي‌خواهند زن را از مبادي آفرينش جدا كرده و در مقابل مرد قرار دهند تا از حقوق او دفاع نمايند؛  اين امر بر خلاف سرشت زنان است.
 دکتر الهيان با اشاره به بی‌توجهی NGOها و نخبگان زنان به مطالبات واقعي جامعة زنان گفت: «چرا دربارة مسائل بهداشتي و سلامت زنان از آنان دفاع نمي‌كنند و فقط مباحث حقوقي زنان را مطرح مي‌نمايند؟»
خانم آیت‌اللهی نیز ازدواج دختران و جايگاه زن در خانواده را از جمله مطالبات زنان دانست و اظهار داشت: درخانواده با بسياري از زنان  متناسب با شأن انساني‌ آنان برخورد نمي‌شود؛ ازطرف ديگر يكي از مشكلات جامعه زنان بحران هويت است، هر چند به عنوان مطالبه مطرح نمي‌شود.
عضو شوراي فرهنگي- اجتماعي زنان گفت: بسياري از مسئولان اصولگرا مسائل زنان را جدي نمي‌گيرند.
خانم علاسوند نيز با اشاره به ضرورت تقسیم‌بندی مطالبات زنان بر اساس موقعیت‌های متفاوت گفت: مطالبات دوران تجرد یک دختر در یک موقعیت خاص، با مطالبات همان دختر چند سال بعد کاملاً متفاوت است؛ و مطالبات زنان شاغل و خانه‌دار نيز با هم فرق می‌کند.
وی به نقش فضای فرهنگی در مطالبات زنان اشاره کرد و متذکر شد: بايد بر حسب موقعيت‌هاي متفاوت مطالبات مطلوب براي افراد ايجاد شود.
 عضو هيئت علمي مرکز تحقیقات زن و خانواده، در پايان سخنان خود تحليل وضعيت بومي زنان را در شناخت مطالبات آنان ضروری دانست و تقویت و تلقین این مطالبات را برای ایجاد جریان اجتماعی در جامعة زنان مهم برشمرد.

تصاویر

تصاویر

صوت ها
فیلم ها

لینک‌های مرتبط



مرکز تحقیقات زن و خانواده با هدف تبیین دیدگاه نظام‌مند دین پیرامون مسائل زن و خانواده، تعمیق پژوهش‌ها و کارشناسی‌های دینی و پاسخ‌گویی به نیازهای تئوریک و دفاع از مرزهای اعتقادی در این حوزه توسط مرکز مدیریت حوزه های علمیه خواهران در سال 1377 تاسیس گردید. ادامه ...
نشـانی‌مرکز‌قـم: خیابان جمهوری، میدان سپاه، بطرف ریل، پلاک ۵۰
تلفـن: ۱۳-۳۲۹۰۷۶۱۰ (۰۲۵)
سامانه‌پیامکی: 1۰۰۰2532907610
نشـانی‌دفترتهــران: بلوارکشاورز،خیابان نادری،ک حجت‌دوست،پ ۵۶
تلفـــــــــــــــــــــــــــــــــن: ۴ ۴ ۹ ۳ ۸ ۹ ۸ ۸   (۱ ۲ ۰)
تعداد کل کاربران : 16474
کاربران آنلاین :     12
کلیه حقوق و امتیازات متعلق به مرکز تحقیقات زن و خانواده می باشد.
Wrc.ir © 1380 - 1394