سرمقاله

رسانه‌ها یکی از مهم‌ترین دستاوردهای بشری در دنیای کنونی‌اند که حیات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی افراد را تحت‌تأثیر قرار داده‌اند. گسترش فزاینده و روزافزون این ابزار تکنولوژیک، آنچنان هویت انسان معاصر را تحت ‌شعاع قرار داده که هویت انسان مدرن را هویت رسانه‌ای نامیده‌اند و مجموعه ارتباطات انسان مدرن، به‌واسطه رسانه صورت می‌گیرد. جامعه‌شناسان در میان رسانه‌هایی که هر کدام به نوعی بر سبک زندگی اثر گذارند بر قدرت بيشتر تلويزيون، تأكيد مي‌ورزند و بزرگترين دليل اين قدرت تأثیرگذاری را، طيف گسترده مخاطبان و عمق اثرگذاری این رسانه عنوان می‌کنند زیرا تلویزیون همزمان، قوه دیداری و شنیداری را تحت‌شعاع قرار می‌دهد.
در کشور ما، مسائل زنان و خانواده از پراهمیت‌ترین دغدغه‌های فرهنگی است كه البته جريان‌های فكری و فرهنگی مختلف، نگاه‌های متفاوت و درمواردی متضاد، در قبال این موضوع دارند. به طوری‌ که عده‌ای ازکنشگران یا چهره‌های آکادمیک با رويكرد فمينيستی، رفع كليشه‌های جنسيتی را از مهم‌ترین موضوعات قابل طرح می‌دانند و گروهی دیگر از فعالان و پژوهشگران بر نگاه دينی تأكيد دارند و مسائل زنان را با نگاهی خانواده‌محور مدنظر قرار می‌دهند.
موضوع جنسیت و رسانه ملی محل تلاقی این دو نگاه است، و رسانه ملی هم با رویکرد فمینیستی و هم با رویکرد اسلامی به چالش کشیده شده است. مهم‌ترین نقد فمینیست‌ها، تأکید رسانه بر کلیشه‌های جنسیتی، نگاه منفعل به زن و تصویرگری زن در نقش‌های محدود کنندۀ خانگی است. در نقطه مقابل، رویکرد دینی در نقد رسانۀ ملی بر مواردی چون نادیده گرفتن مرزهای جنسیتی، کم‌توجهی به ویژگی‌های برجستۀ زنانه و مردانه در رابطه اجتماعی و خانوادگی به‌ویژه در روابط زناشویی، ارائه تصویر غلط از خانواده و نمایش تصویری ناموزون از مشارکت اجتماعی زنان تأکید می‌کند.   
در این میان به نظر می‌رسد، توجه به موضوع زن و رسانه، به حضور فیزیکی زن در رسانه منحصر شده و ابعاد دیگر موضوع، مورد غفلت واقع شده‌اند. در صورتی که، موضوع زن و رسانه را می‌توان در این محورها مورد کاوش قرار داد:
• زن به مثابه فاعل و کنشگر در رسانه؛ در این صورت باید سیاست حاکم بر آداب حضور زنان در رسانه طراحی شود و همچنین باید ضمن تعیین میزان حضور زنان در رسانه، پیامد این حضور به‌ویژه بر حوزه اخلاق جنسی جامعه مورد ارزیابی قرار گیرد.
• زن به مثابه موضوع در رسانه؛ در این صورت باید توجه شود که آیا تصویری که از زن ایرانی اسلامی و خانواده ایده‌آل در رسانه ارائه می‌شود، تصویر درستی است و یا آن‌که برنامه‌های تلویزیون در این زمینه، پیام‌های متناقضی ارائه می‌دهند.
• زن به مثابه مخاطب رسانه، که در این صورت باید تأثیر برنامه‌های تلویزیون بر زنان و همچنین نهاد خانواده مشخص گردد و پیامد برنامه‌های تلویزیونی بر هویت جنسی زنان و استمرار نقش‌های جنسیتی  ارزیابی شود.
• زن به مثابه تأثیرگذار، که دراین زمینه باید توجه شود که تأثیر ذائقه زنان به عنوان نیمی از مخاطبان رسانه در تولید برنامه‌های رسانه به چه میزان است؟
در این شماره حوراء تلاش شده ضمن بررسی مسئله زن و رسانه در برخی محورهای فوق و بیان آسیب‌ها و بایسته‌های رسانه ملی، رسانه‌های دیگر نیز مورد مداقه واقع شوند.
                    

                                                            
       والسلام
                                                                                    سردبیر