Peminism
فمینیسم

معرفی کتاب
فمینیسم: نظریات، گرایش‌ها، نقد
نویسنده: نرگس رودگر
ناشر: دفتر مطالعات و تحقیقات زنان (با همکاری سازمان ملی جوانان)
نوبت چاپ: اول، بهار 1388
شمارگان: 5000 نسخه

کتاب «فمینیسم: تارخچه، نظریات، گرایش‌ها، نقد» در چهار فصل تنظیم شده است.
فصل اول: تاریخ فمینیسم
در فصل اول کتاب، وضعیت زنان در دوره‌های تاریخی از جوامع اولیه، یونان و روم باستان، فئودالیسم، بورژوازی...تا انقلاب فرانسه و امریکا و موج‌های سه‌گانه فمینیسم به طور اجمالی بررسی شده است. شاید یکی از مطالب جالب توجه این بخش بررسی تأثیر مدرنیته بر مسائل زنان است. نویسنده نشان می‌دهد که چگونه مدرنیسم از یک سو با پررنگ نمودن انسان موجب گردید تا زنان نیز خواهان احترامی در خور انسان مدرن شوند و از سوی دیگر با تأکید بر اثبات عقلانی و تجربی همه امور باعث شد تا زنان در نقش‌های سنتی خود دچار تردید گردند. دو انقلاب فرانسه و امریکا به عنوان بروز و ظهور عملی لیبرالیسم در عرصه حیات اجتماعی نیز سبب گردیدند تا گروه‌های مختلف تحت ستم از جمله زنان و سیاهان نیز فریاد عدالت‌طلبی سر دهند.
فصل دوم: گرایش‌های فمینیستی
گرایش‌های فمینیستی، عنوان فصل دوم کتاب است. نویسنده ضمن تبیین گرایش‌های مطرح فمینیستی (لبیرالی، مارکسیستی، سوسیالیستی، رادیکال و...) به شخصیت‌های مؤثر، آثار مطرح و در نهایت  نقدهایی که به هر یک وارد است؛ می‌پردازد. علاوه بر این، دیدگاه هر گرایش نسبت به وضعیت زنان و علل تحت ستم بودن آنان را نیز تشریح می‌دهد. نحوه تعامل فمینیسم با پسامدرنیته و پساساختارگرایی نیز از مطالبی است که در این بخش پرورانده شده است. نویسنده نشان می‌دهد نظریه فوکو در مورد قدرت و نظریه دریدا در مورد نسبی و موقتی بودن هویت انسانی، تأثیرات زیادی بر فمینیست‌های موج سومی داشته است. به طوری كه مباحثی مانند مردانه دانستن دانش، سیالیت هویت زنانه و توجه به تفاوت‌های زنان، عمده‌ترین نظریاتی است که از سوی فمینیست‌های پسامدرن مورد توجه واقع می‌شود.
بی‌شک آنچه که باعث نفوذ فمینیسم در سطح جامعه و طبقات مختلف زنان در کشورهای متعدد شده است نه تنها نظریات آنها بلکه آموزه‌های فمینیستی است.
فصل‌ سوم: آموزه‌های فمینیستی
نویسنده، سومین فصل از کتاب خود را به معرفی و تشریح آموزه های فمینیسم اختصاص داده است.
نوک پیکان فمینیست‌ها اولین مؤلفه‌ای را که نشانه گرفت خانواده و نقش مادری بود. زیرا در نظر آنها خانواده مظهر تفکیک نقش‌هاست و مهم‌ترین نقش زنان مادری تلقی می‌شود. تعریف و تحلیلی که هر یک از گرایش‌های فمینیستی از خانواده و نقش مادری ارائه می‌دهند تا حد زیادی بیانگر سایر دیدگاه‌های آنان نیز خواهد بود. بعد از خانواده، آموزه محوری تمام گرایش‌های فمینیستی بحث برابری و تفاوت است؛ زیرا در تاریخ غرب تفاوت‌های زنان، نقطه شروع محرومیت آنان از امتیازاتی که مردان از آنها برخوردار بوده‌اند؛ به شمار می‌‌آید. در نتیجه اغلب فمینیست‌ها راه پایان دادن به  عدم برخورداری‌ها را در نفی هر گونه تفاوت یافتند.
یکی دیگر از آموزه‌های فمینیسم که در قرن نوزده و بیست با گسترش زیست‌شناسی مطرح شد؛ تفکیک مفاهیم جنس و جنسیت بود. نظرات سیمون دوبوار به طرز شگفت‌انگیزی بر رشد نظریه تفكیك جنس و جنسیت تأثیر گذاشت. «هربرت مید» مردم‌شناس امریكایی نیز با اعلام نتایج تحقیقاتش مبنی بر این كه نقش‌ها و وظایف زنان و مردان را شرایط اجتماعی و فرهنگی تعیین می‌كند و هیچ پایه و اساس جبری برای رفتارهای زنان و مردان وجود ندارد؛ فمینیست‌ها را در پیگیری مجدانه اهدافشان یاری كرد. سیاست، معرفت‌شناسی و اخلاق سایر مقوله‌هایی است كه در این بخش مورد توجه قرار گرفته است.
فصل چهارم: نقد فمینیسم
آخرین بخش كتاب، نقد فمینیسم است. چنانچه خود نویسنده در مقدمه این بخش آورده است؛ اهمیت ویژه نقد فمینیسم در ماهیت عمل‌گرا و تهاجمی این مكتب ریشه دارد. هر چند تنوعات و تضادهای فراوان میان هواداران گفتمان فمینیستی نیز نقد فمینیسم را با دشواری مواجه می‌سازد. این بخش از كتاب شامل سه فصل نقد مبانی، آموزه‌ها و پیامدهای فمینیسم است. مقصود نویسنده از مبانی ، پیش‌فرض‌ها و اصول عامی مانند اومانیسم، سكولاریسم، خردگرایی و فردگرایی به عنوان پایه‌های تمدن مدرن است. او در این بخش می‌كوشد؛ تضادهای بنیادین آموزه‌های فمینیستی با نظام اسلامی را نشان دهد. مبحث تفاوت‌های طبیعی و حقوقی یا همان آموزه برابری فمنیست‌ها به نحو بسیار كامل و منطقی نقد شده است و با ارائه نظر اسلام و استمداد از فلسفه اسلامی تمام ظرایف و حكمت‌های این بحث به روشنی تبیین شده است.
نویسنده در نقد فمینیسم به هر دو دسته پیامدهای مثبت و منفی پرداخته است. در این بخش به سؤالاتی از این دست پاسخ داده شده است: آیا تحولاتی كه امروزه در زندگی زنان شاهد هستیم صرفا معلول نهضت فمینیسم است؟ آیا فمینیسم به واقع در راستای منافع زنان حركت كرده است؟ نویسنده در مسیر پاسخ به این پرسش‌ها بررسی دستاوردها و تأثیرات فمینیسم بر اقشار(مردان، زنان، كودكان) و جریانات مختلف (سیاسی، اقتصادی، اجتماعی) در پی آن است كه بداند فمینیسم بیشترین منفعت را برای كدامیك در پی داشته است و بیشترین ضربه را به چه كسی وارد آورده است؟ آیا ممكن است زنان در این جریان بیشتر از همه متضرر شده باشند؟