یادداشت
ملاحظات کاربردی درباره اصلاح الگوی مصرف

نکاتی درباره اصلاح الگوی مصرف در خانواده:

1- یک ماه به طور آزمایشی کلیه مخارج خانواده را ثبت کنید تا معلوم شود که چه بخشی از دارایی‌ها صرف مصارف خوراکی، حامل‌های انرژی، تنقلات، رفت و آمد، امور تجملی و .... می‌شود. نگاهی به این هزینه‌ها ضعف یا توانمندی خانواده در مدیریت مصرف را نشان می‌دهد. آیا می‌توان به اصلاح هزینه‌ها پرداخت؟
2- در خرید عجله نکنید. با برنامه قبلی خرید کنید و حتی‌الامکان از خریدهای لحظه‌ای بپرهیزید و احتیاجات خود را اولویت‌بندی کنید.
3- پرسه زدن در فروشگاه‌های بزرگ و زنجیره‌ای که قیمت‌های مناسب‌تری هم دارند، در مجموع بر مخارج خانواده می‌افزاید؛ مگر آن که قبل از ورود به فروشگاه‌ها نسبت به خرید اشیایی خاص به تصمیم رسیده باشید.
4- با احتساب هزینه رفت و آمد و هزینه‌های جانبی، فروشگاه‌های محلی، در بسیاری مواقع، دارای قیمت‌های مناسب‌تری هستند.
5- قبل از خرید از قیمت اجناس مطمئن شوید.
6- هنگام خرید به این پرسش جواب دهید که این کالا چه مشکلی را حل می‌کند؟
7- همیشه به اندازۀ نیاز، همراه خود، پول داشته باشید.
8- برای پس‌انداز ارزش قائل شوید.
9- برای نگهداری هرچه بیشتر اشیا، و استفاده از کالاهای مستعمل به خودتان امتیاز دهید و فرزندان را به خاطر نگهداری از پول و امکاناتشان تشویق کنید.
10- برای تهیۀ غذاهای پرخاصیت اما ارزان به خودتان امتیاز دهید. توجه کنید که برخی مواد ارزان پرخاصیت‌ترند. لیستی از این غذاها تهیه کنید. زنان بیش از هر کسی می‌توانند عادت غذایی خانواده را تغییر دهند و مردان اگر متوجه شوند که همسرانشان به خاطر آرامش اقتصادی خانواده سیستم غذایی را تغییر داده‌اند خوشحال خواهند شد.
11- برای تولیدات و فرآورده‌های داخلی و آنچه مسلمانان و مؤمنان تولید می‌کنند ارزش قائل شوید و در خریدهای روزمره از افراد متعهد و مؤمن که به رعایت آداب شرعی شناخته می‌شوند خرید کنید.
12- کالاهای کوچک و کم‌هزینه در طول ماه رقم قابل توجهی را به خود اختصاص می‌دهند.
13- برای سلامتی جسمی و روانی اعضای خانواده ارزش قائل شوید.
14- سیستم غذایی خود را به گونه‌ای اصلاح کنید که مواد غذایی دور ریز نشود؛ به ویژه نسبت به نان، این برکت خداوند، حساس باشید. در گذشته غذاهای آبگوشتی در ضمن آن که لذت‌بخش بود سبب مصرف نان‌های بیات می‌شد.
15- حفظ آبرو گرچه مطلوب است اما نباید معادلات اقتصادی خانواده را به هم بریزد.
16- با تشویق فرزندان به کار و تحقیر بیکاری، هم از مصرف بی‌رویه بکاهید و هم فرزندان را با سختی‌های کسب درآمد آشنا کنید.
17- به جز موارد ضروری از مبتلا شدن به وام بپرهیزید.
18- نگهداری اجناس حتی اسکناس‌ها را به یکدیگر آموزش دهید.
19- فرهنگ عاریه را احیا کنید. لازم نیست هر خانواده‌ای تمام وسایل لازم برای سفره‌های پرتعداد را، که در طول سال به ندرت برگزار می‌شود، خود داشته باشد. در هر طایفه یک یا چند خانواده می‌توانند از دیگران پشتیبانی کنند.
20- به ویژه در خرید کالاهای الکترونیکی، تلفن همراه و کامپیوتر، نیاز فعلی خانواده را در نظر بگیرید. چون در آینده احتمالاً‌ سیستم‌های جدیدتر، ارزان‌تر و متناسب با نیازهای آتی شما در دسترس است.
21- نه گفتن به فرزندان را یاد بگیرید و آنان را همان‌گونه که با لذت داشتن آشنا می‌کنید، تمرین صبر و قناعت بدهید. گاه در برآوردن تقاضای به حق بچه‌ها، در موارد غیرضروری، تعلل کنید تا بفهمند به هر چه بخواهند نمی‌توانند برسند و دسترسی به امکانات، زحمت می‌خواهد.
22- ارتباط با خانواده‌های فقیر را افزایش دهید و سعی کنید با رعایت احترام نیازمندان، فرزندانتان را با وضعیت این خانواده‌ها آشنا کنید. سعی کنید دست کم یک نفر از نیازمندان را تحت پوشش قرار دهید. این کار هم مصرف را تعدیل می‌کند و هم آثار تربیتی و اخلاقی فراوانی دارد. ثواب قرض دادن و وقف را دست کم نگیرید.
23- تمام اشیا و امکانات را امانت خداوند بدانید و پیوسته از خود بپرسید که نسبت به امانت‌های خدا چه کرده‌اید؟
24- به این نکته توجه کنید که خانواده و آحاد جامعه در قبال عزت و اقتدار ملی مسئولند.
25- احکام حلال و حرام را فرا بگیرید. برخی از معاملات ما، مثل خرید شانسی‌ها و مواد مضر، مصداق حرام است.
26- بر سر سفره غذاها را تقسیم کنید تا افراد به اندازه مصرف کنند.
27- با فعالیت‌های اقتصادی خانگی به تنوع راه‌های درآمدزایی خانواده کمک کنید.
28- سورۀ ناس و فلق را برای دوری از وسوسه‌های شیطان تلاوت کنید.
29- برخی از موارد مصرفی فرهنگی مثل کلاس‌های کنکور و فوق برنامه و خرید برخی مجلات و سی‌دی‌ها گاهی مصداق اسراف و مصرف‌گرایی است.